E61 Zetgroep

Deze pagina is in een aantal onderwerpen ingedeeld, ten eerste wat is nou de E61 groep en hoe werkt het, daarna behandelen we het onderhoud, vervolgens storingen en als laatste upgrades. 

Wat is dat nou die E61 zetgroep/machine

 E61 groep staat voor de verchroomde messing zetgroep die zo duidelijk bij de machines aan de voorkant te zien is. De groep met een Eclips bediening is in 1961 ontwikkeld door Faema, vandaar de naam E61. Het is de revolutie geweest op het gebied van professionele espressomachines en in de meeste moderne espressomachines wordt deze groep nog steeds gebruikt. Lees hier meer over de geschiedenis van de Faema E61. Voorbeelden van merken met deze zetgroep: Faema, ECM, Rocket, Vibiemme, Isomac, Bezzera, Expobar, SanRemo, Wega en vele andere. In dit filmpje leggen we u de werking van de E61 groep en de warmtewisselaar uit: 

Kies ik voor een warmtewisselaar of dual boiler? 
Een van de afwegingen bij aanschaf van een E61 espressomachine is de keuze tussen een warmtewisselaar (HX) of dual boiler (db). In mijn optiek is een hx voor de meeste huishoudens meer dan voldoende, maar er zijn een aantal redenen om toch voor een db te kiezen:

-1. Bij een hx bepaalt de stoomdruk ook de temperatuur van de zetgroep. (druk =  temp) Bij gebruik van lichtere brandingen wil je de temperatuur van de groep verlagen, hiermee kan de stoomdruk te laag voor een goede werking worden. Bij hele lage zettemperaturen kan de werking van de HX te ver terugvallen. Bij een db kan je de stoomdruk en de temperatuur van de zetgroep onafhankelijk van elkaar veranderen. 
-2: Bij een db komt de zetgroep sneller op temperatuur omdat de koffieboiler klein is en bij een hx begint het opwarmen van de zetgroep pas als de boiler geheel op temperatuur is. 
-3: Bij een db kan je de stoomboiler ook uit zetten als je deze niet gebruikt, daardoor is er minder stroomverbruik. 
-4: Wanneer je bij een hx theewater aftapt of heel veel stoomt daalt ook de temperatuur van de groep
-5: Machines met db zijn vaak completer uitgerust.

Een paar misverstanden over de verschillen tussen hx en db:
- 1: Zowel met een HX als een db kan je tegelijkertijd stomen als koffiezetten. Bij de hx hoef je niet na het zetten van de espresso de boiler door te laten verwarmen naar stoomtemperatuur (dat is wel het geval bij een enkele doorstroomboiler bijv Vibiemme Domobar Standaard) Bij een hx zal de temperatuur wel dalen door het afnemen van druk, vooral theewater heeft een flinke impact, als je hiermee rekening houdt in het bereiden van de producten is dat geen praktisch bezwaar. 
-2; De temperatuurstabiliteit bij een db of een hx (met pid) is gelijkwaardig. Het voordeel van de hx is dat het verwarmingsproces van de groep indirect is vanwege de thermische werking om de groep te verwarmen, dit dempt termperatuurfluctuaties in de boiler goed. De db regelt de temperatuur direct in de koffieboiler, de meeste db's zijn hiervoor uitgerust met een pid.
-3: De levensduur van beide systemen is vergelijkbaar (10 - 15 jaar) het onderhoud van een db is daarentegen weer wat duurder. 

Gebruik je de machine met een donkerdere branding dan is een hx een prima techniek, ook voor de cappuccino liefhebber zal er geen enkel cappaciteitsprobleem zijn. Wil je veel met temperaturen wisselen en lichte brandingen zetten en bijvoorbeel met latte art werken dan is een db de juiste keuze. Niet alle db zijn even goed, ik ben zelf bijvoorbeeld erg enthousiast over de Lelit Bianca en Rocket R58. 

Hieronder ziet u een exploded view van de E61 zetgroep van de moderne machines:

Vibiemme heeft een eigen E61 groep, die net iets anders is, zie deze pagina voor de tekening van deze groep. Ook de groep van de originele Faema en Legend hebben een iets andere groep, de onderdelen voor deze groep staan op deze pagina.

Het onderhouden van de E61 zetgroep: 

De E61 groep dient regelmating geblindfiltert te worden, daarnaast dient de zetgroep ook af en toe eens grondiger gereinigd te worden. Het is aan te bevelen ongeveer 1x per maand de douche en ring te verwijderen met een steeksleutel en deze onder de kraan te reiningen om hardnekkige koffieresten te verwijderen.

- Blindfilteren / backflushen

We krijgen veel machines binnen waarbij de zetgroep zeer vies is, een teken dat er niet geblindfilterd wordt. Blindfilteren, ook vaak backflushen genoemd, zorgt ervoor dat door de druk van het water de kanalen in de zetgroep ook gereinigd worden. Voor thuis is 2 a 3 keer per week voldoende en gebruik 1 keer per 2 weken groepenreiniger  (klein theelepeltje is voldoende) om alle koffieresten op te lossen. Voor horecagebruik dagelijks blindfilteren met water en 2 keer per week met groepenreiniger. In het onderstaande filmpje laten we u zien hoe u uw E61 machine het beste kunt blindfilteren:

- Pistonring en douche verwijderen

Hoe verwijderd u de ringen en de douche om deze te reiningen (aanbevolen maandelijks uit te voeren:

- Hoe ontkalk ik mijn E61 machine:

Afhankelijk van het type boiler; er zijn drie verschillende typen: een enkele boiler, een enkele boiler met warmtewisselaar (HX, Heat Exchanger) of een dubbele boiler. Bij de enkele boiler hoeft u slechts deze te ontkalken. Bij de HX boiler moet zowel het koffie gedeelte als het thee/stoom gedeelte separaat ontkalkt worden (zie hieronder). Bij de dubbele boiler moeten beide boilers ontkalkt worden. Hoe te ontkalken vindt u op de verpakking van het ontkalkingsmiddel en in de handleiding van uw machine.

Het ontkalken van de HX boiler: Onze ervaring is dat professioneel ontkalkingsmiddel het beste werkt voor de E61 zetgroep en boiler. Zorg eerst dat de boiler leeg is. Doe dit door de machine helemaal op te laten warmen en vervolgens de machine uit te schakelen. Laat hierna het kokende water uit de heetwaterkraan lopen totdat er niets meer uit komt.

Los het poeder op in lauw water in de verhouding zoals beschreven op de verpakking. Vul hiermee het reservoir. Schakel de machine weer in zodat de boiler gevuld wordt. Als de boiler vol is laat je vervolgens water door de koffiegroep lopen zodat hier ook water met ontkalkingsmiddel in komt. Laat de machine warm worden en zet hem vervolgens uit en laat hem drie uur staan.

Spoel het reservoir om, zet de machine na een uur of drie weer aan en laat de machine warm worden. Spoel de koffie groep goed door met water. Als de boiler op temperatuur is zet u de machine weer uit en laat al het kokende water er uitstromen. Herhaal dit totdat het water niet meer ruikt/smaakt naar ontkalkingsmiddel (gemiddeld drie keer spoelen).

Als u machine op de waterleiding aangesloten is kunt u de machine omswitchen naar de interne tank, of wanneer dat niet mogelijk is haalt u de slang van de waterleiding los en doet die in een emmer met ontkalker. 

- Revisie van de E61 groep:

Uitgebreider onderhoud moet plaats vinden om de paar jaar, hierbij wordt vastzittend vuil verwijderd in de groep en kunnen versleten onderdelen vervangen worden. In het onderstaande filmpje laten we u zien hoe u de zetgroep demonteerd en kan voorzien van een revisieset:

Zoals in bovenstaande filmpje te zien is kan de E61 groep geheel gereviseerd worden, na verloop van tijd zal een dergelijk onderhoud nodig zijn. U kunt kiezen voor een complete revisie waarbij alle bewegene delen vervangen worden, bestel hiervoor E61 revisieset compleet. Wilt u enkel de rubbers vervangen, dan heeft u aan de ringen en pakkingen set voldoende. Als u de nokjes van de ventielen schroeft is het belangrijk dat u controleerd of de nokjes niet met een schroefdraadlijm vast zitten. Als dat het geval is dient u de nokken eerst te verhitten met een gasbrander zodat de lijm loslaat, de nokjes zullen anders breken. 

Voorkomende storingen en vragen bij E61 zetgroep machines:

- Mijn E61 groep geeft geen water uit de uitlaat bij back-flushen/ na het zetten van de espresso. Na het zetten van de espresso en het back-flushen van de groep moet er water uit de uitlaat spuiten in de lekbak. Wanneer dit niet het geval is kunnen er een aantal oorzaken zijn. Ten eerste kan het infusieventiel dermate versleten zijn dat deze niet meer genoeg naar benedend wordt geduwd. Ten tweede zien we nog wel eens dat er bij een groep revisie 2x ring 2 tussen de groepcollector en de groepbasis wordt geplaatst. De oude ring blijft dan in de groepbasis zitten en de 2de ring zorgt ervoor dat de totale lengte met 2mm toeneemt. Ook zien we nog wel eens dat het uitlaatventiel verkeerd om gemonteerd wordt. 

- Mijn E61 zetgroep geeft water uit de uitlaat zijdens het zetten van espresso. Wanneer dit het geval is kunnen er een paar oorzaken zijn. De meest voor de hand liggende is dat het uitlaatventiel versleten is en niet meer goed afsluit. Deze dient dan vervangen te worden. Een andere oorzaak kan een te hoge pompdruk zijn, boven de 11/12 bar werkt het ventiel als een veiligheidsventiel en zal gaan lekken tijdens het zetten. 

- Mijn E61 groep geeft eerst heel veel stoom voordat er water uit komt. Dit kan liggen aan de temperatuur, zie ook hieronder. Maar het kan ook zijn dat het inlaatventiel versleten is en de groep dus in normale stand niet afsluit.. Een kenmerk hiervan is ook dat er een klein beetje stoom uit zetgroep komt als de machine op bedrijfstemperatuur is. Een ander duidelijk kenmerk hiervan is dat het even duurt voordat er water uit de groep komt als de groep in werking wordt gesteld, het water lekt immers weg. Vervang het complete inlaatventiel of het ventiel rubber. Dit is tevens het ventiel dat vaak als eerste versleten is. 
Het zou ook aan het instelbare overdruk ventiel (OPV) kunnen liggen, als deze niet goed meer sluit zal het water langzaam hierdoorheen uit de warmtewisselaar geperst worden. 

- Smeren van de E61 zetgroep: Gebruik voor het smeren van de rubbers in de bediening van de zetgroep en de in de stoom/waterkraan een vet op basis van siliconen dat bestand is tegen hoge temperaturen. Gewone vaseline verbrand/smelt weg. We hebben een speciale portie verpakking of tube.

Welke dikte groepring / pistonring? De dikte van de groepringen die u nodig heeft hangt af van de slijtage aan uw machine. Standaard gaat er een 8,5mm ring in de groep, maar deze is zonder speciale filterdrager wat moeilijker te plaatsen. Daarom adviseren wij een 8mm ring met een 0,5mm opvurling te plaatsen, deze is veel makkelijker te plaatsen. Naarmate de groep en filterdrager slijten kan er een dikkere ring in de groep gezet worden zodat de filterdrager wat minder ver naar rechts bewogen kan worden. Dit kunt u ook corrigeren met de papieren vulringen van 0,5mm. Een handige oplossing, ook om even te kijken of het verschil maakt. Er zijn ook pistonringen van Silcionen, deze gaan langer mee en zijn gemakkelijker terug te plaatsen bij reinigen van de douche. 

- Chroom van de trompet laat los: De trompet is van messing en is vervolgens verchroomd. Helaas laat dit op den duur los onder invloed van de mineralen in het water. U kunt de trompet vervangen of heel goed afschuren zodat al het chroom eraf is. Op den duur zal het chroom van een nieuwe trompet ook weer loslaten. 

- Druk is temperatuur bij een HX machine:
De druk van de boiler bepaalt ook de temperatuur van de zetgroep, hoe hoger de druk hoe hoger de temperatuur in de boiler en dus de groep. Stel de pressostaat altijd in kleine stapje bij en wacht even totdat de temperatuur in de groep stabiel is. De druk zou tussen de 1,2 en 1,4 bar moeten liggen. De temperatuur kunt u goed aflezen aan hoe het water uit de groep komt.

- Mijn zetgroep heeft niet de juiste temperatuur: De juiste temperatuur van de zetgroep is van het allergrootste belang voor uw espresso. De juiste temperatuur kunt u zien aan de kleur van de crema (mits espressokoffie, de juiste maalgraad en dosering!) Wordt de crema te licht van kleur, dan is de temperatuur te laag. Wordt de crema heel donker of verdwijnt deze zelfs, dan wordt de machine te warm. Bij de E61 groep kunt u de temperatuur ook goed op zicht controleren: laat de machine geheel opwarmen en haal de filterdrager uit de zetgroep. Als u nu de groep aanzet moet er een heel klein beetje stoom uitkomen, daarna moet het normaal water worden. Duurt het stomen erg lang, dan is de temperatuur te hoog, komt er geen stoom, dan is de temperatuur te laag. U kunt ook een thermometer in de groep plaatsen als hulpmiddel. 

- Wordt de zetgroep te koud? De druk in de boiler zou dan omhoog gebracht kunnen worden. Bij een HX machine schroeft u de druk van de pressostaat omhoog. Let op niet te hoog, de overdruk beveiliging zou in werking kunnen komen met stoom uitgifte aan de bovenzijde van de boiler tot gevolg! Kijk goed op de manometer van uw machine, ga niet in het rood.
Verstopping met kalk wil ook wel eens de oorzaak zijn, hierdoor wordt de doorstroom van de themochifon werking belemmerd. Vaak wordt de groep dan een lauw en pas warmer na het laten doorlopen van water via de groep. Ontkalk uw espressomachine gronding met Calcinet, maar vaak is lastig omdat de ontkalker niet bij de verstopping komt omdat er geen doorstroom is. Bij deze storing kiezen wij er eigenlijk altijd voor de leidingen en koppelingen op de warmtewisselaar te demonterenen en handmatig door te prikken en te reiningen. (vaak het geval bij Bezzera/ECM III machines met een horizontale warmtewisselaar, deze moet er geheel uit geschroefd worden) 

- Wordt de zegroep te warm? Er kunnen een aantal oorzaken zijn. De druk van de boiler (en dus de temperatuur) kan te hoog zijn, schroef de druk op de pressostaat naar beneden. Als de druk te laag wordt maar de zetgroep nog te heet is kan de thermische opwarming in de zetgroep geknepen worden door een stuw in de bovenste leiding van de boiler naar zetgroep te zetten.
De zetgroep kan ook te heet worden als het inlaatventiel niet goed meer sluit, zie beschrijving hierboven. 

- Mijn zetgroep heeft niet de juiste pompdruk/ instellen OPV: De E61 zetgroep dient op een pompdruk van ongeveer 9 bar ingesteld te staan. Het instelbare overdrukventiel (OPV, Overdruk valve) zorgt voor de juiste druk, af te lezen op de manometer van de machine (niet altijd even nauwkeurig/grote afwijking) of nog beter met behulp van een filterdrager met manometer of manometer op de zetgroep. Activeer de pomp met een blindfilter in de filterdrager of gebruik de filterdrager met manometer zonder een filter. Nu kunt u de druk aflezen.

Is de druk te hoog, dan dient het OPV uitgeschroeft te worden; is de druk te laag, dan dient het OPV ingeschroeft te worden. Bij sommige machines moet eerst de achterkant van het OPV eraf geschroeft worden (tip: vervang dit onhandige OPV voor een universeel OPV).  Reageert de druk niet op het verstellen van het OPV dan zal deze verstopt zitten met kalk (vaak het geval), u kunt proberen ontkalker er doorheen te krijgen door het reservoir met ontkalker te vullen en de pomp te activeren met een filterdrager met blindfilter in de groep. Gaat er ook dan geen water door het OPV lopen dan kunt u deze demonteren en reinigen of vervangen. Wanneer uw machine gaat "gillen" tijdens het koffiezetten is het veertje of rubber versleten. Vervang dan het OPV voor een van onze universele OPV's, hier kunt u later het ventiel wel van wisselen.

Machines van ECM en Bezzera hebben een afwijkend OPV, als deze versleten is kunt u kiezen voor een origneel OPV, maar deze zijn duur en lastiger verkrijgbaar. Wij halen altijd het binnenwerk eruit en schroeven hem geheel dicht, vervolgens monteren wij een universeel OPV op de 1/8 koppeling van het oude OPV

- Mijn HX machine wordt niet meer warm:

Bij een machine ZONDER PID kan dit in de regel drie oorzaken hebben:

1. De pressostaat is defect. Deze is eventueel te meten met een multimeter door te meten, weerstand moet 0 zijn. Meet wanneer de pressostaat defect is even het draad hiervan op, er wordt zowel 1/8 als 1/4 gasdraad gebruikt. Daarna kunt u de pressostaat simpelweg vervangen. Kijk voor het afstellen van de temperatuur even op onze tips en trucs bij de pagina E61 zetgroep.

2. Het verwarmingselement is defect. Ook deze is met een multimeter te testen, haal de 2 draden van het element en meet de weerstand. Afhankelijk van de wattage moet deze tussen de 20 en 60 ohm liggen. Is de weerstand oneindig groot (bij een digitale meter staat er dan vaak 1,), dan is het element gebroken. De weerstand tussen de polen en flens van het element moet ook oneindig groot zijn, is dat niet het geval dan is het element lek en zal ook vervangen moeten worden. Ook kan met behulp van de multimeter de spanning op de verschillende onderdelen gemeten worden.

Is het verwarmingselement defect dan dient deze met een dop of ringsleutel uit de boiler geschroefd te worden. Let op ze kunnen flink vast zitten, een passende ringsleutel of dop is noodzakelijk (geen Baco!) een luchtsleutel kan uitkomst bieden als het element erg vast zit. Er zijn elementen met verschillende maten en vermogens verkrijgbaar, controleer altijd even uw huidige element voordat u een nieuwe besteld.

Oorzaak van een defect element is vaak droogkoken, dit kan komen doordat de boilersonde niet meer goed is (isolatie lek waardoor deze niet meer bijvult als het water in de boiler te laag staat) Het element kan ook defect gaan door ouderdom of aantasting door kalk. 

Bij montage dient u eerst de boiler weer te laten vullen met een van de polen van het element los, anders raakt deze oververhit tijdens het vullen en zal het barsten. Pas als de boiler geheel vol is sluit u de tweede pool aan.

3. De controlbox is defect,(afhankelijk van de uitvoering). Over het interne relais van de box loopt een relatief forse stroom, de relais willen dan ook regelmatig sneuvelen. Als deze defect is zal de machine niet meer verwarmen, vaak valt de temperatuur van de machine dan na een tijdje plots weg. Een nieuwe controlbox zal dan gemonteerd moeten worden. Kunt u de juiste controlbox niet vinden in onze webshop? Stuur ons een foto van het typeplaatje van uw huidige controlbox.

Bij een machine MET PID die niet meer warm wordt kan de oorzaak zitten in het element (zie hierboven) of in de PID. Deze laatste wil na een aantal jaren in bedrijf nog wel eens sneuvelen door de relatief hoge omgevingstemperatuur waarin deze moet werken (tip: isoleer uw boiler). Vervangen is simpel, maar het onderdeel is helaas niet goedkoop. Het static relais in de PID schakeling is bijna onverwoestbaar, de NTC temperatuursonde zorgt ook niet vaak voor storingen.

Mijn HX machine wordt te warm en creeerd overdruk

In de regel betekent dit een defect aan de pressostaat, deze slaat niet af. Vervangen van de pressostaat is in dit geval de oplossing.
- De leiding naar de pressostaat is geheel gevuld is met kalk, waardoor de boilerdruk en de pressostaat niet met elkaar communiceren.
- Defect in controlbox, relais is vastgeslagen, vervang de controlbox. De nieuwe machines (Rocket, ECM Heidelberg) hebben de pressostaat in een zwakstroom circuit geplaatst ( te herkennen aan dunne draden op de pressostaat) Als deze machine oververhitten zit het probleem meestal in de box. 

- Wanneer het overdrukventiel blijf lekken vervang deze dan zsm, de ontsnapte hitte en stoom kunnen schade veroorzaken.
- Het vacuumventiel zorgt ervoor dat de boiler door de 100 graden grens heen kan. Deze willen vaak blijven lekken, ze hebben dan ook relatief veel te lijden. Vervangen van het o-ringetje is mogelijk, vevangen van het gehele ventiel is vaak beter. Er is een hoge en lage uitvoering, deze kunnen beiden gebruikt worden. Een versie met de aansluiting voor een slang zorgt ervoor dat je het condens naar de lekbak of reservoir kan brengen. 

- Mijn HX machine vult niet goed meer bij:

Een HX machine regelt zelf het waterniveau in de boiler. Wanneer deze niet meer bijvult na afname van theewater, of blijft bijvullen totdat controlbox in beveiligingsmodus gaat, kunt u de volgende oorzaken onderzoeken:

- Het 2-weg magneetventiel is kapot of verstopt. Er zal geen water naar de boiler toe kunnen komen, pompt blijft lopen totdat de controlbox in beveiligingsmodus gaat. Reingen of vervangen. 
- Kalkverstopping onder in de boiler of de leiding van het tweewegventiel, er kan geen water meer in gepompt worden. De machine blijft pompen totdat de  controlbox in beveiligingsmodus gaat. Ontstoppen of vervangen.
- De pomp is defect, koffie maken is dan ook niet meer mogelijk.
- De boilersonde is vuil, het waterniveau zal niet correct zijn, reiningen. De boilersonde kan ook defect zijn wanneer de teflon isolatie niet meer isoleert en de controlbox altijd het signaal krijgt dat de boiler vol is. Vervang dan direct de gehele sonde zodat de boiler niet kan droogkoken!


- Een defecte controlbox, deze hoort het waterniveau in de boiler te regelen. Als deze defect is zal de machine niet meer vullen, of kan het zijn dat de machine niet meer stopt met vullen. Dit kunt u controleren door de draad van de boilersonde los te halen, bij loshalen zal deze direct moeten gaan bijvullen. Houdt u de draad tegen het frame van de machine, dan moet deze stoppen met vullen (er mag bij beide handelingen enige vertraging zijn). Wanneer de box niet goed werkt zal een nieuwe controlbox gemonteerd moeten worden. Kunt u de juiste controlbox niet vinden in onze webshop? Stuur ons een foto van het typeplaatje van uw huidige controlbox.

Upgrades voor uw E61 machine:

- Vibratiepomp in HX machine vervangen door een rotatiepomp:

Veel enthousiaste thuisbarista's denken er na verloop van tijd aan om de vibratiepomp te vervangen door een rotatiepomp. Dit is een afweging die ik eigenlijk adviseer te maken voor de aanschaf van de machine, maar heeft u al een machine dan zijn er opties om deze aan te passen. In dit filmpje leggen we u de verschillen uit tussen de 2 typen pompen: 

Mocht u uw vibratiepomp willen vervangen voor een rotatiepomp dan dient u hiervoor wel over de nodige technische vaardigheden te beschikken, er is geen instructie of standaard iets hiervoor beschikbaar. Kijk zelf eerst goed naar de mogelijkheden in uw machine, maar ik adviseer de machine ook aan te sluiten op de waterleiding, het waterreservoir zal namelijk verwijderd moeten ivm plaatsgebrek. De standaard motor met compacte pompkop (100 lt/h is meer dan genoeg voor uw 1 groepsmachine) kunt u plaasten in de machine maar nog beter is deze te plaatsen in uw keukenkastje onder de machine. We hebben hiervoor alle aansluitmaterialen beschikbaar. Ik zelf gebruik bij voorkeur de gewapende rvs 1/8 slangen omdat die makkelijk te verwerken zijn. De bedrading van de vibratiepomp kan verlengd worden naar de rotatiepomp. 

- HX machine voorzien van boilerisolatie:

Bespaar op uw energie rekening en isoleer uw boiler. Bij nieuwe machines met een dergelijke isolatie wordt een energiebesparing van zo'n 35% behaald. Daarnaast is de machine sneller op temperatuur en hebben de omliggende onderdelen zoals bijvoorbeeld de controlbox veel minder te lijden onder omgevingstemperatuur.

De isolatie is 10 mm dik en wordt geleverd in een matje van 30 x 60 cm, genoeg voor de meeste thuismachines. Montage kunt u het beste doen met een geheel gedemonteerde boiler, gaten zijn makkelijk in het materiaal te snijden. Vastmaken doet u met een goede kwaliteit ty-rip of ijzerdraad. Grotere mat nodig? Stuur ons een mailtje.

 

 

© 2014 - 2022 D.R. Trading B.V. Webshop | sitemap | rss